MAGAZIN ZA NAUKU, ISTRAŽIVANJA I OTKRIĆA
Planeta Br. 95 | PERIODNI SISTEM ELEMENATA
»  MENI 
 Home
 Redakcija
 Linkovi
 Kontakt
 
» BROJ 95
Planeta Br 95
Godina XVII
Mart - April 2020.
»  IZBOR IZ BROJEVA
Br. 95
Mart 2020g
Br. 93
Nov. 2019g
Br. 94
Jan. 2020g
Br. 91
Jul 2019g
Br. 92
Sep. 2019g
Br. 89
Mart 2019g
Br. 90
Maj 2019g
Br. 87
Nov. 2018g
Br. 88
Jan. 2019g
Br. 85
Jul 2018g
Br. 86
Sep. 2018g
Br. 83
Mart 2018g
Br. 84
Maj 2018g
Br. 81
Nov. 2017g
Br. 82
Jan. 2018g
Br. 79
Jul. 2017g
Br. 80
Sep. 2017g
Br. 77
Mart. 2017g
Br. 78
Maj. 2017g
Br. 75
Septembar. 2016g
Br. 76
Januar. 2017g
Br. 73
April. 2016g
Br. 74
Jul. 2016g
Br. 71
Nov. 2015g
Br. 72
Feb. 2016g
Br. 69
Jul 2015g
Br. 70
Sept. 2015g
Br. 67
Januar 2015g
Br. 68
April. 2015g
Br. 65
Sept. 2014g
Br. 66
Nov. 2014g
Br. 63
Maj. 2014g
Br. 64
Jul. 2014g
Br. 61
Jan. 2014g
Br. 62
Mart. 2014g
Br. 59
Sept. 2013g
Br. 60
Nov. 2013g
Br. 57
Maj. 2013g
Br. 58
Juli. 2013g
Br. 55
Jan. 2013g
Br. 56
Mart. 2013g
Br. 53
Sept. 2012g
Br. 54
Nov. 2012g
Br. 51
Maj 2012g
Br. 52
Juli 2012g
Br. 49
Jan 2012g
Br. 50
Mart 2012g
Br. 47
Juli 2011g
Br. 48
Oktobar 2011g
Br. 45
Mart 2011g
Br. 46
Maj 2011g
Br. 43
Nov. 2010g
Br. 44
Jan 2011g
Br. 41
Jul 2010g
Br. 42
Sept. 2010g
Br. 39
Mart 2010g
Br. 40
Maj 2010g.
Br. 37
Nov. 2009g.
Br.38
Januar 2010g
Br. 35
Jul.2009g
Br. 36
Sept.2009g
Br. 33
Mart. 2009g.
Br. 34
Maj 2009g.
Br. 31
Nov. 2008g.
Br. 32
Jan 2009g.
Br. 29
Jun 2008g.
Br. 30
Avgust 2008g.
Br. 27
Januar 2008g
Br. 28
Mart 2008g.
Br. 25
Avgust 2007
Br. 26
Nov. 2007
Br. 23
Mart 2007.
Br. 24
Jun 2007
Br. 21
Nov. 2006.
Br. 22
Januar 2007.
Br. 19
Jul 2006.
Br. 20
Sept. 2006.
Br. 17
Mart 2006.
Br. 18
Maj 2006.
Br 15.
Oktobar 2005.
Br. 16
Januar 2006.
Br 13
April 2005g
Br. 14
Jun 2005g
Br. 11
Okt. 2004.
Br. 12
Dec. 2004.
Br 10
Br. 9
Avg 2004.
Br. 10
Sept. 2004.
Br. 7
April 2004.
Br. 8
Jun 2004.
Br. 5
Dec. 2003.
Br. 6
Feb. 2004.
Br. 3
Okt. 2003.
Br. 4
Nov. 2003.
Br. 1
Jun 2003.
Br. 2
Sept. 2003.
» Glavni naslovi

TEMA BROJA

 

Periodni sistem elemenata / Širom Sunčevog sistema

U okeanu dubine 180 km

Elementi periodnog sistema široko su rasprostranjeni u Sunčevom sistemu, na planetama i na njihovim mesecima, a većina ih je, pod različitim fizičkim i hemijskim uticajima, promenila osnovne karakteristike.

Tema Broja

Najbliži Suncu i sa velikim gvozdenim jezgrom, Merkur ima unutrašnjost koja se sastoji od 70% metala i 30% silikata. Ova planeta ima manji deo Zemljine mase, a jezgro joj popunjava skoro pola zapremine . U atmosferi preovlađuju kalijum sa 31,7 % i natrijum sa 24,9%, a čine je još i atomski i molekularni kiseonik, argon, helijum, azot, ugljen-dioksid, voda i vodonik.
Venera, planeta najsličnija našoj, ima silikatnu koru debljine 25-160 km i mahom je od istopljenih stena, dok jezgro čine gvožđe, nikl i silikati. Njena atmosfera je gotovo u potpunosti sačinjena od ugljen-dioksida (do 96%), u njoj azot učestvuje sa samo 3,5%, a glavna karakteristika je izuzetno veliki pritisak od 92 bara, pa je stvoren efekat staklene bašte, što je čini najtoplijom planetom sistema.
Tema Broja
O sastavu Zemljine kore i atmosfere zna se skoro sve , ali je manje poznato da su, pre segregacije masa, koru primarno činili gvožđe (88,8 %), sa manjim količinama nikla (5,8 %) i sumpora (4,5 %); manje od 1% činili su ostali hemijski elementi koji su se javljali u tragovima. Sada je situacija drugačija jer je Zemlja sačinjena od gvožđa (32,1 %), kiseonika (30,1 %), silicijuma (15,1 %), magnezijuma (13,9 %), sumpora (2,9 %), nikla (1,8 %), kalcijuma (1,5 %), aluminijuma (1,4 odsto)...
U poslednjih nekoliko godina, zahvaljujući poslatim sondama i uzetim uzorcima sa lica mesta, Marsova atmosfera, jezgro i kora su detaljno ispitani i otklonjene su razne zablude. Atmosferski omotač Marsa je vema redak; sastoji se od 95% ugljen- dioksida, 2,7% kiseonika i čak 1,6% argona. Jezgro od gvožđa, nikla i sumpora, prečnika oko 3580 km ima duplo veću koncentraciju lakih elemenata od Zemljinog jezgra. Prednjače magnezijum, aluminijum, kalcijum i kalijum.

Tri grupe oblaka oko gasovitog džina

Sa dva puta većom masom od mase svih drugih objekata u sistemu zajedno, izuzev Sunca, Jupiter nosi nadimak “Gasoviti džin” i čini ga, najviše, vodonik sa primesama helijuma. Gusti slojevi oblaka koji sežu do visine od 1.000 km dele su u tri grupe. Prvu, na samom vrhu, čine crveni oblaci mešavine vode i leda. U središnjem delu atmosfere su smeđi oblaci kristala amonijum-hidrosulfida, a dno pokrivaju plavičasti kristali amonijakovog leda.

Tema Broja

Posebno je zanimljiv sastav Jupiterovog jezgra, sačinjen od tzv. metalnog vodonika. Naime, usled ogromnog pritiska, dolazi do jonizacije pa vodonik postaje vrlo provodljiv, što je osobina metala i otuda takav naziv. Poštro je po sastavu 90% vodonik sa 10% helijuma i tragovima vode, metana i amonijaka, smatra se da je Jupiter istog sastava kao i prvobitni oblak od koga je nastao Sunčev sistem.
Saturnovo jezgro je bogato gvožđem iznad koga se nalazi tanak sloj leda na bazi vode, metana i amonijaka, a obavijeno je slojem tečnog vodonika koji se ponaša kao metalni vodonik i stvara izuzetno jako magnetno polje. Ono je karakteristično po tome što se ose magnetnog polja i rotacije planete poklapaju - za razliku od ostalih tela u našem sistemu. Gasovita atmosfera sadrži vodonik i helijum, a u tragovima ima metana, amonijaka i vodene pare.

Tema Broja

Prvo gas, potom tečno stanje

Uran i Neptun se svrstavaju u ledene džinove ili uranske planete pošto su, za razliku od gasovitih džinova kakvi su Jupiter i Saturn, sastavljene uglavnom od leda, stena i gasa. Zbog udaljenosti od Sunca, sadrže mnogo manje vodonika i helijuma. Izraz “gasoviti džin” je pogrešan jer su ove planete većinom u tekućem stanju. Atmosferu im, pored vodonika i helijuma, čine vodeni, amonijačni i metanski led, sa tragovima ugljovodonika.
Sa svojim neodređenim statusom, Pluton je možda najmanje istražen. Pretpostavlja se da je retka atmosfera sačinjena od azota, ugljen-monoksida i metana, a zna se da je u gasovitom stanju samo kad je najbliže Suncu, dok udaljavanjem prelazi u tečno stanje i pada na površinu planete ili isparava u svemir. Posebno je zanimljiva unutrašnjost same planete jer se u njoj, ispod guste stenovite kore i zamrznutog azota, nalazi sleđeni okean vode dubok 100-180 km, pa se tako na ovom patuljku nalazi tri puta više vode nego u svim Zemljinim okeanima zajedno.

Tema Broja

 

 


Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"

 

 

 

  back   top
» Pretraži SAJT  

powered by FreeFind

»  Korisno 
Bookmark This Page
E-mail This Page
Printer Versie
Print This Page
Site map

» Pratite nas  
Pratite nas na Facebook-u Pratite nas na Twitter - u  
»  Prijatelji Planete

» 10 GODINA PLANETE

free counters Flag Counter

6 digitalnih izdanja:
4,58 EUR/540,00 RSD
Uštedite čitajući digitalna izdanja 50%

Samo ovo izdanje:
1,22 EUR/144,00 RSD
Uštedite čitajući digitalno izdanje 20%

www.novinarnica.netfree counters

Čitajte na kompjuteru, tabletu ili mobilnom telefonu

» PRELISTAJTE

NOVINARNICA predlaže
Prelistajte besplatno
primerke

Planeta Br 48


Planeta Br 63


» BROJ 93
Planeta Br 91
Godina XVII
Novembar - Decembar 2020.

 

 

Magazin za nauku, kulturu, istraživanja i otkrića
Copyright © 2003-2020 PLANETA