MAGAZIN ZA NAUKU, ISTRAŽIVANJA I OTKRIĆA
Planeta Br. 107 | PIRAMIDE - TAJNE I OTKRIĆA
»  MENI 
 Home
 Redakcija
 Linkovi
 Kontakt
 
» BROJ 107
Planeta Br 107
Godina XIX
Septembar - Oktobar 2022.
»  IZBOR IZ BROJEVA
Br. 109
Jan. 2023g
Br. 107
Sept. 2022g
Br. 108
Nov. 2022g
Br. 105
Maj. 2022g
Br. 106
Jul. 2022g
Br. 103
Jan. 2022g
Br. 104
Mart 2022g
Br. 101
Jul 2021g
Br. 102
Okt. 2021g
Br. 99
Jan. 2021g
Br. 100
April 2021g
Br. 97
Avgust 2020g
Br. 98
Nov. 2020g
Br. 95
Mart 2020g
Br. 96
Maj 2020g
Br. 93
Nov. 2019g
Br. 94
Jan. 2020g
Br. 91
Jul 2019g
Br. 92
Sep. 2019g
Br. 89
Mart 2019g
Br. 90
Maj 2019g
Br. 87
Nov. 2018g
Br. 88
Jan. 2019g
Br. 85
Jul 2018g
Br. 86
Sep. 2018g
Br. 83
Mart 2018g
Br. 84
Maj 2018g
Br. 81
Nov. 2017g
Br. 82
Jan. 2018g
Br. 79
Jul. 2017g
Br. 80
Sep. 2017g
Br. 77
Mart. 2017g
Br. 78
Maj. 2017g
Br. 75
Septembar. 2016g
Br. 76
Januar. 2017g
Br. 73
April. 2016g
Br. 74
Jul. 2016g
Br. 71
Nov. 2015g
Br. 72
Feb. 2016g
Br. 69
Jul 2015g
Br. 70
Sept. 2015g
Br. 67
Januar 2015g
Br. 68
April. 2015g
Br. 65
Sept. 2014g
Br. 66
Nov. 2014g
Br. 63
Maj. 2014g
Br. 64
Jul. 2014g
Br. 61
Jan. 2014g
Br. 62
Mart. 2014g
Br. 59
Sept. 2013g
Br. 60
Nov. 2013g
Br. 57
Maj. 2013g
Br. 58
Juli. 2013g
Br. 55
Jan. 2013g
Br. 56
Mart. 2013g
Br. 53
Sept. 2012g
Br. 54
Nov. 2012g
Br. 51
Maj 2012g
Br. 52
Juli 2012g
Br. 49
Jan 2012g
Br. 50
Mart 2012g
Br. 47
Juli 2011g
Br. 48
Oktobar 2011g
Br. 45
Mart 2011g
Br. 46
Maj 2011g
Br. 43
Nov. 2010g
Br. 44
Jan 2011g
Br. 41
Jul 2010g
Br. 42
Sept. 2010g
Br. 39
Mart 2010g
Br. 40
Maj 2010g.
Br. 37
Nov. 2009g.
Br.38
Januar 2010g
Br. 35
Jul.2009g
Br. 36
Sept.2009g
Br. 33
Mart. 2009g.
Br. 34
Maj 2009g.
Br. 31
Nov. 2008g.
Br. 32
Jan 2009g.
Br. 29
Jun 2008g.
Br. 30
Avgust 2008g.
Br. 27
Januar 2008g
Br. 28
Mart 2008g.
Br. 25
Avgust 2007
Br. 26
Nov. 2007
Br. 23
Mart 2007.
Br. 24
Jun 2007
Br. 21
Nov. 2006.
Br. 22
Januar 2007.
Br. 19
Jul 2006.
Br. 20
Sept. 2006.
Br. 17
Mart 2006.
Br. 18
Maj 2006.
Br 15.
Oktobar 2005.
Br. 16
Januar 2006.
Br 13
April 2005g
Br. 14
Jun 2005g
Br. 11
Okt. 2004.
Br. 12
Dec. 2004.
Br 10
Br. 9
Avg 2004.
Br. 10
Sept. 2004.
Br. 7
April 2004.
Br. 8
Jun 2004.
Br. 5
Dec. 2003.
Br. 6
Feb. 2004.
Br. 3
Okt. 2003.
Br. 4
Nov. 2003.
Br. 1
Jun 2003.
Br. 2
Sept. 2003.
» Glavni naslovi

PISMA

 

Oliver Klajn

Zapisi vremena

Tajnoviti znaci iz Biblosa

 


Biblos je priobalni libanski grad, udaljen oko 40 km od Bejruta. Većinu stanovnika čine hrišćani, prevashodno maroniti. Lokalni istoričar Filon, koji je tu živeo krajem 1. i u prvoj polovini 2. veka rekao je za svoj grad da je najstariji na svetu. Arheološka iskopavanja su pokazala da stalna naseobina tu postoji poslednjih sedam hiljada godina.

PISMA

Grad Biblos u Libanu

PISMA

Arehološki lokalitet u Biblosu

Moćna antička i srednjovekovna carstva vladala su ovim gradom. Francuski arheolog Moris Dinan je vršio iskopavanja u Biblosu duže od pola veka. Ovaj stručnjak za arheologiju Bliskog istoka započeo je rad dvadesetih godina prošlog stoleća. Njemu je pošlo za rukom da otkrije deset napisa na pločicama, spatulama i u kamenu. Utvrđeno je da je reč o silabičkom, odnosno slogovnom pismu. Nađene su dve tablice na kojima su slova ugravirana čekićem i dletom.

PISMA

levo: Prikaz jedne od tablica i knjizi ''Biblia gramata''
desno:Sačuvana ploča iz muzeja u Bejrutu

Više decenija potom, jedan američki stručnjak za semitske jezike naveo je da je reč o bračnom ugovoru dok druga tablica govori o odnosu vladara i njemu potčinjenih podanika. Osim toga otkopane su i četiri spatule sa znatno manje znakova nego što ih ima na pločicama. Obe vrste pisaćeg materijala su od bronze. Preostali natpisi su bili na delovima kamenih stela. Svi natpisi potiču iz vremena između 18. i 15. veka p.n.e. Pored toga, bilo je još manjih fragmentarnih nalaza.
Smer pisanja je sdesna nalevo, uz izuzetak jedne od spatula kod koje je jedna strana napisana u obrnutom smeru. Uočena je sličnost određenih znakova sa raznim formama egipatskog pisma, što se tumači jakim trgovačkim vezama Biblosa sa Egiptom. Otuda se ovo pismo naziva i pseudo-hijeroglifsko. Ima dosta sličnosti i sa feničanskim pismom.
Ukupno je ispisano 1046 slova. Dinan je uočio 114 pojedinačnih  znakova. Kasnije analize su pokazale da, po svemu sudeći, biblosko pismo nije imalo više od stotinak znakova. Ono do sada nije dešifrovano. Nije pouzdano utvrđeno ali se može pretpostaviti da je pisano na ranoj formi semitskog jezika. Verovatno je reč o nekom od severozapadnih semitskih jezika.

PISMA

levo: Dinanova knjiga ''Biblia gramata'' u kojoj je objavio sve nađene natpise
desno: Prikaz znakova u knjizi

Među znakovima nije bilo razmaka ni tačaka ili linija koje bi razdvajale redove ili slova. Utvrđeno je da je veći broj pisara učestvovao u izradi tekstova. Po mišljenju Dinana, postojale su razne kategorije slova koje su označavale različite predmete, živa bića, prirodne pojave... On je izdvojio devet kategorija poput životinja, povrća, alatki i geometrijskih oblika. Kasnije su stručnjaci koji su se bavili ovom temom  predložili još veći broj klasa u koje spadaju znakovi. Zaključeno je da je postojala akrofonija, što znači da naziv slova počinje samim slovom. Takođe, valjalo je istražiti da li su ostala semitska pisma nastala na osnovu bibloskog slogovnog pisma. Zasad nije otkrivena pouzdana veza koja bi potvrdila ovu tezu.
Holandski istoričar, lingvista i arheolog Jan Best posvetio je četiri decenije proučavanju pisma iz Biblosa. On ga je doveo u vezu sa kritskim Linear A alfabetom, mada znatan deo poznavalaca starogrčkog jezika nije prihvatio ovu tezu.

 

 

Oliver Klajn

 

 

 



Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"

 

 

 

  back   top
» Pretraži SAJT  

powered by FreeFind

»  Korisno 
Bookmark This Page
E-mail This Page
Printer Versie
Print This Page
Site map

» Pratite nas  
Pratite nas na Facebook-u Pratite nas na Twitter - u Pratite nas na Instagram-u
»  Prijatelji Planete

» UZ 100 BR. „PLANETE”

» 10 GODINA PLANETE

free counters

Flag Counter

6 digitalnih izdanja:
4,58 EUR/540,00 RSD
Uštedite čitajući digitalna izdanja 50%

Samo ovo izdanje:
1,22 EUR/144,00 RSD
Uštedite čitajući digitalno izdanje 20%

www.novinarnica.netfree counters

Čitajte na kompjuteru, tabletu ili mobilnom telefonu

» PRELISTAJTE

NOVINARNICA predlaže
Prelistajte besplatno
primerke

Planeta Br 48


Planeta Br 63


» BROJ 109
Planeta Br 109
Godina XX
Januar - Februar 2023.

 

 

Magazin za nauku, kulturu, istraživanja i otkrića
Copyright © 2003-2023 PLANETA