TEMA BROJA
O.K.
Drevne civilizacije - nauka i izumi / Otkriće baruta
Eksplozije umesto večnog života
 Barut je prvi put pomenut početkom 9. veka ne, u jednom taoističkom spisu u kome su navedene supstance koje tvore taj eksploziv. U formuli su navedeni: sumpor, šalitra i biljka jabučnjak. Do otkrića je došlo u
okviru nastojanja kineskih alhemičara da otkriju napitak koji bi garantovao besmrtnost.
Slučajno je, još u prvom veku ne, otkrivena šalitra, tj. kalijum-nitrat kao glavni sastojak baruta. Mada, pre prvog pomena, vekovima se kod kineskih učenjaka taoističke provinijencije raspravljalo o sastojcima onoga što će kasnije biti barut.
Sredinom 9. stoleća još jedno značajno delo taoističke alhemije dalo je opis mešanja različitih sastojaka koji su dovodili do dima i vatre. Konačno su, u 11. veku, dotadašnja saznanja o barutu iskazana kroz jasnu hemijsku formulu. Kineski učenjak Zeng Gongliang napisao je delo posvećeno vojnoj veštini i strategiji „Vuđing zongjao“ što se može prevesti kao “Kompletne osnove vojne klasike”.
Stranica iz dela Vuđing zongjao sa hemijskom formulom baruta |
Osim formule, uz kombinovanje niza sastojaka, u priručniku je dat opis prvih oružja zasnovanih na barutu. Najranija poznata upotreba baruta u vojne svrhe je s početka 10. veka.
Potom je počela masovna proizvodanja zapaljivih strela. Utvrđeno je da se barut sastoji od šalitre koja obezbeđuje kiseonik za sagorevanje, ulogu goriva ima drveni ugalj a sumpor smanjuje temperaturu i pojačava eksploziju. Kada se došlo do saznanja o pravilnoj proporciji sastojaka, barut je korišćen za vatromet i za teranje zlih duhova, sve u skladu sa drevnim verovanjima Kineza tog vremena.
Kineski top iz trinaestog veka sa odeljkom za barut |
O.K.
Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"
|
