TEMA BROJA
D. Marić
Drevne civilizacije - nauke i tehnika / Farmakologija Kine
Enciklopedija princa farmacije
„Ben Cao Gang Mu“ je enciklopedijski priručnik koji je napisao kineski lekar Li Šižen, u 16. veku. To je najpotpunija i najsveobuhvatnija medicinska knjiga u istoriji tradicionalne kineske medicine i objedinjuje medicinsko znanje Istočne Azije.
Li Šižen (1518-1593), čiji nadimak je bio „Farmaceutski princ“, za Kineze je neka vrsta sveca-zaštitnika kineske biljne medicine. Drugu polovinu svog života posvetio je prikupljanju građe, istraživanju i pisanju svog najvažnijeg dela „Ben Cao Gang Mu“, na Zapadu poznatog kao „Compendium Materia Medica“ ili „Velika farmakopeja.“ Delo koje ima 52 toma, pisao je 27 godina. Preminuo je pre objavljivanja knjige. Za objavljivanje knjige postarao se njegov sin koji je radio sa ocem i nacrtao ilustracije i dijagrame. Kopija zbirke koju je 1593. godine štampao Hu Čeng-Long, u Đinlingu (današnji Nanking) čuva se u biblioteci Kineske akademije kineskih medicinskih nauka, u Pekingu.  Kopija iz Đinlinga je najranija verzija, koju je odobrila porodica Li i smatra se originalnim izdanjem. U Kini je ponovo štampana 1603.
U Priručniku se navode, analiziraju i opisuju sve biljke, životinje, minerali i drugi predmeti za koje se verovalo da imaju lekovita svojstva. Sadrži opise, pesme, istorije, recepte i lekove za korišćenje svega što se može zamisliti kao lek: od kornjača i ginsenga, do školjki i delova ljudskog tela. Li je dodatno doprineo farmakološkim studijama svojih prethodnika time što je dopunio i ispravio brojne greške i pogrešna shvatanja u vezi sa prirodom mnogih lekovitih supstanci i uzrocima raznih bolesti.
U knjizi su opisi 1.094 biljke i više stotina životinjskih i mineralnih supstanci. Sadrži 1.892 leka i 11.096 recepata. Osim što je medicinski priručnik, "Ben Cao Gang Mu" daje klasifikaciju mineralnih, biljnih i životinjskih proizvoda, a bavi se i temama iz oblasti fizike, astronomije, hemije, metalurgije, geologije i meteorologije. Ima i poglavlja o hemijskoj i industrijskoj tehnologiji, kao i geografske, istorijske, dijetetske, kulinarske, kosmološke, filozofske i filološke podatke. i svedoči o razvoju Istočne Azije pre 16. veka. Nije čudno što je tu knjigu Čarls Darvin nazvao „drevnom kineskom enciklopedijom“.
Rad doktora Lija i empirijski pristup koji je usvojio u svom istraživanju i terenskom radu duboko su uticali na razvoj i proučavanje modernih prirodnih nauka. Na primer, zbirka po prvi put utvrđuje standarde klasifikacije i metode kako tradicionalna materijalna medicina treba da se sastavlja i oblikuje, i igra ključnu ulogu u poboljšanju kredibiliteta, naučnih vrednosti i tačnosti biološke klasifikacije biljaka i životinja.
Greške postoje, ali su one posledica ograničenog naučnog i tehničkog znanja (olovo nije toksično, vidre su „uvek mužjaci“, zlatni kratkonosi majmun je bio visok 3 m, stopala su mu bila okrenuta naopačke i imogao je biti uhvaćen kada svoje oči prekrije gornjom usnom). Danas su greške ispravljene, knjiga je prevedena (u potpunosti ili delimično) na više od dvadeset stranih jezika). Tokom proteklih četiri stotine godina, doživela je više od stotinu izdanja, i još uvek je koriste naučnici, stručnjaci i praktičari u ovoj oblasti - kao monumentalno referentno delo. Čak je doživela da postane i deo popularne kulture. Tajvanski pevač Džej Čou je na jednom svom albumu imao i pesmu „Ben Cao Gang Mu“.
D. Marić
Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"
|
