OKO PLANETE

Tektonika

Crveno more, nestalo pa nastalo

SciTech Daily navodi da su stručnjaci Univerziteta za nauku i tehnologiju kralja Abdulaha (KAUST), u Saudijskoj Arabiji, utvrdili da je Crveno more presušilo pre 6,2 miliona godina i da je potom ponovo bilo ispunjeno vodom - iz Indijskog okeana! Tokom istraživanja naučnici su obavili brojna seizmička snimanja, analize fosila i geohemijska datiranja i potvrdili da se ova promena odvijala u periodu od oko 100.000 godina, što se smatra za veoma kratak vremenski interval u geološkim razmerama. Tokom pomenutih godina, Crveno more se od vodenog basena, povezanog sa Sredozemnim morem, pretvorilo u isušenu slanu udolinu. Period suše okončan je naletom vode koja je probila vulkanske grebene i otvorila moreuz (danas, Bab el-Mandab), čime se to more povezalo sa svetskim okeanima.

Nekada, Crveno more je bilo povezano sa Sredozemnim morem preko širokog plitkog “praga” na severu. Oticanjem vode, ta se površina pretvorila u slanu pustinjsku ravnicu. Na jugu, kod današnjeg ostrva Haniš, izdizao se vulkanski greben koji je razdvajao more od okeana na jugu. Pre pomenutih 6,2 miliona godina, more iz Indijskog okeana probilo je tu prepreku. Delovanjem velikih talasa nastao je 320 km dug podvodni usek, i danas vidljiv na morskom dnu. Nova voda je brzo ispunila basen i vratila uslove za život - za manje od 100.000 godina.
Crveno more je nastalo pre oko trideset miliona godina, razdvajanjem Arapske i Afričke tektonske ploče. U početku, to je bio prostor ispunjen jezerima. Pre oko 23 miliona godina, zaliv se proširio vodom iz Sredozemnog mora. Tada su se razvili brojni koralni grebeni, čiji se fosilni ostaci i danas mogu videti duž severne obale, kod današnjih Dube i Umludža.
Isparavanje morske vode i slaba cirkulacija uvećavali su salinitet, što je nedugo potom dovelo do izumiranja morskog života. Basen je bio pun soli i gipsa, more je potpuno presušilo. Tek je nagli dotok vode iz Indijskog okeana vratio život u Crveno more.  

Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"