EGZOTIČNI NARODI
O. K.
Farani
Gostoljubivi potomci vikinga
Farska ostrva su arhipelag od skoro osamsto ostrva, između Norveške i Islanda. Od toga je 18 velikih ostrva a najveće i najnaseljenije je Strejmoj. Imaju oko pedeset pet hiljada stanovnika; uživaju visoku autonomiju u okviru Danske. Prestonica je Toršavn i nalazi se na Strejmoju. Prvi naseljenik ovih ostrva, prema legendi, bio je norveški viking Grimur Kamban. Najraniji stanovnici ostrva bili su Norvežani ali i ljudi koji su bili mešavina Norvežana i Kelta. Oni su stigli u ranom 9. stoleću.
Devojka i deca u tradicionačnoj nošnji |
Na samom kraju prvog milenijuma, ostrvljani su primili hrišćanstvo koje je uvedeno zahvaljujući vikinškom starešini Sigmunduru Brestisonu. Potom su usledili vekovi norveške vladavine Farskim ostrvima. Nakon toga su potpali pod vlast Danske. Luteranska vera je uvedena 1538. godine.
Tokom Drugog svetskog rata, Britanci su kratko vladali ovim ostrvljem. Po okončanju rata, raspisan je referendum o nezavisnosti - ali nije bilo dovoljno glasova za sticanje pune samostalnosti od Danske. Umesto nezavisnosti, Danci su im odobrili samostalnu vladavinu u većini oblasti. Ono što je ostalo danskoj vladi odnosilo se na odbranu, sudstvo i novac. Na ostrvima se koristi faranska kruna ali kao lokalna verzija svog danskog ekvivalenta. Imaju svoj parlament i svoju vladu.
Stara drvena crkva na Farskim Ostrvima |
Najbrojnija etnička zajednica na ostrvima su Farani, ima ih oko pedeset hiljada. Oni su narod nordijskog, odnosno keltskog porekla. U Danskoj živi nešto više od dvadeset hiljada Farana. Značajnu zajednicu imaju i na Islandu. Njihov jezik je ferojskii odnosno farski. Broj govornika kojima je farski maternji jezik gotovo da se poklapa sa ukupnim brojem Farana. Pomenuti jezik proistekao je iz zapadne varijante staronordijskog jezika kojim se govorilo u srednjem veku. Ima slične korene kao norveški i islandski, kojem je najsličniji. Spada u severnogermansku jezičku grupu.
Ovčije pismo je najstariji sačuvani dokument sa Farskih ostrva iz trinaestog veka a sadrži i određene farske izraze |
Novine na farskom jeziku |
Poštanska marka posvećena Grimuru Kambanu prvom stanovniku Farskih Ostrva po legendi |
U poznijem srednjem veku farski se formirao u poseban jezik. Sedinom 19. veka, farski sveštenik Veneceslaus Hamershaib je, uz pomoć Islanđanina Jona Sigurdsona, uveo pravopisna pravila za farski. Nakon temeljnog izučavanja lokalnih dijalekata i narodne tradicije, Hamershaib je napisao i gramatiku. Njegova pravopisna pravila su i danas važeća.
Vodeća i najzastupljenija vera je luteranizam. Ovu granu protestantizma predstavlja Crkva Farskih ostrva koja deluje na nivou čitave teritorije i u svoj sastav uključuje više od tri četvrtine stanovnika. Autokefalnost u odnosu na Crkvu Danske, Crkva Farskih ostrva stekla je 2007. godine.
Kada je o folkloru reč, Farani igraju tradicionalne plesove u krugu; igrači se drže za ruke unutar kruga a uz njih idu balade koje se pevaju a nazivaju kvedi. Te balade opisuju različite mitove i istorijsko predanje.
Pejzaž sa Farskih Ostrva |
Pletenje čipki je tradicionalni zanat po kome je ovaj narod naširoko poznat. Farske ešarpe odlikuju dve trugaone celine i umetak pozadi. Od odevnih predmeta, ženski džemperi u svakom selu imaju specifične odlike. Odeća je mahom od vune i materijala sa ostrva. Za posebne prilike, poput plesova i venčanja, prave se skupe tradicionalne haljine. Njihova izrada iziskuje dosta dosta truda i vremena. Odeća se predaje sa pokolenja na pokolenje, što je običaj koji ima i svoju ritualnu funkciju jer, kada dete napuni 14 godina i počinje da dobija odeću, smatra se da time prelazi u svet odraslih.
Još iz 9. veka, potiče tradicija lova na kitove i delfine. Ova bitna tradicionalna aktivnost farskog naroda je, posle Drugog svetskog rata, zakonski regulisana; uglavnom, lov se obavlja od juna do oktobra i u njemu učestviju uglavnom muškarci.
O. K.
Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"
|
