VESTI IZ MEDICINE

GENETIKA

Dobrobiti redovnog davanja krvi

Redovni davaoci krvi ne samo što spasavaju mnoge ljudske živote već po svoj prilici preoblikuju i sopstvenu biologiju. Prema međunarodnoj studiji objavljenoj u časopisu „Krv“ koje izdaje Američko hematološko udruženje, davaoci krvi tim činom izgleda da poboljšavaju i zdravlje svoje krvi, i to na genetskom nivou, podstičući njenu sposobnost da proizvodi zdrave krvne ćelije.
Međunarodni tim istraživača predvođen naučnicima Nemačkog centra za istraživanje raka, Instituta Francis Crick i Centra za davanje krvi Nemačkog Crvenog krsta, ispitali su genetske podatke iz uzoraka krvi doniranih od 217 nemačkih muškaraca starosti između 60 i 72 godine, koji su donirali krv više od 100 puta. Upoređivanjem tih nalaza sa uzorcima krvi 212 muškaraca slične životne dobi, koji su davali krv manje od 10 puta, otkrili su da kod čestih davalaca postoji veća verovatnoća za pojavu mutacije u genu DNMT3A. Da bi razumeli ovu razliku, naučnici su genetski konstruisali matične ćelije ljudske krvi sa istim mutacijama, i dodali su ih u laboratorijske posude sa nemodifikovanim ćelijama. Da bi oponašali efekte davanja krvi, u neke od posuda su dodali i eritropoetin (EPO), glikoproteinski hormon koji telo proizvodi nakon gubitka krvi, a kojikontroliše eritropoiezu, proizvodnju crvenih krvnih zrnaca. Mesec dana kasnije, ćelije sa mutacijama su 50 odsto brže rasle od onih bez mutacija, ali samo u posudama koje sadrže EPO. Bez ovog hormona, oba tipa ćelija su se razvijala sličnom brzinom, te je ovaj nalaz istraživačima ukazao na to da će donor, pri svakom davanju krvi, imati „eksploziju“ EPO u krvnom sistemu, koja će favorizovati rast ćelija sa mutacijama DNMT3A. Potom, s ciljem da istraže ima li koristi od povećanog broja mutiranih ćelija krvnih zrnaca, istraživači su ih pomešali sa ćelijama koje nose mutacije za povećavan rizik od leukemije; ponovo su otkrili da, u prisustvu EPO, ćelije čestih davalaca krvi znatno brže rastu u poređenju sa ćelijama retkih davalaca, i u stanju su da proizvode crvena krvna zrnca, što sugeriše da su mutacije DNMT3A korisne i da mogu da potisnu rast ćelija raka.

Izgleda, dakle, da doniranje krvi obezbeđuje selekcioni pritisak u korist poboljšane kondicije matičnih ćelija krvi i njihove sposobnosti da se brže obnavljaju. Istraživači,  međutim, napominju da su potrebna dalja istraživanja da se proveri je li to zaista tako, s obzirom na činjenicu da laboratorijski eksperimenti daju pojednostavljenu sliku dešavanja u telu, kao i da ove nalaze treba potvrditi na većem uzorku, među različitim etničkim grupama, među ženama, drugim starosnim grupama… Ističu, takođe, da davaoci krvi bez mutacije DNMT3A možda neće imati ove koristi, kao i da postoje i druga ograničenja koja treba uzeti u obzir: davaoci krvi su, na primer, ionako zdravije osobe - što je i uslov za davanje krvi - pa je teško otkriti dodatnu zdravstvenu korist jer ona, možda, već iz toga i proizilazi. Ali, dok dodatne studije sve to ne potvrde, ovo istraživanje već govori više o tome kako rak krvi uopšte nastaje, posebno kako nastaju štetne genske mutacije, a što bi možda moglo da ukaže na nove terapijske mogućnosti.

Kompletni tekstove sa slikama i prilozima potražite u magazinu
"PLANETA" - štampano izdanje ili u ON LINE prodaji Elektronskog izdanja
"Novinarnica"